Quẻ 艮 CấnQuẻ 52

Thoán từ (卦辞)

艮其背，不獲其身，行其庭，不見其人，無咎。

Quẻ Cấn: dừng (ngăn) ở cái lưng — chỗ không nhìn thấy, không bị dục vọng lôi kéo — nên không còn vướng vào cái thân/cái ngã của mình; đi giữa sân nhà mà chẳng thấy người (lòng tĩnh lặng, không bị ngoại vật khuấy động) — không lỗi.

Đại tượng (大象)

兼山，艮；君子以思不出其位。

Hai núi chồng nhau (兼山) là quẻ Cấn; người quân tử lấy đó mà suy nghĩ không vượt ra ngoài cương vị của mình (an phận, biết dừng).

Hào từ

1. 初六：艮其趾，無咎，利永貞。Hào 1 (Sơ lục): Dừng ở ngón chân (ngăn ngay từ bước đầu, chưa động đã biết dừng), không lỗi, lợi về sự chính bền lâu dài.
2. 六二：艮其腓，不拯其隨，其心不快。Hào 2 (Lục nhị): Dừng ở bắp chân; không ngăn được cái nó phải theo (hào 3 ở trên cố tiến, mình không can được), nên trong lòng không vui.
3. 九三：艮其限，列其夤，厲薰心。Hào 3 (Cửu tam): Dừng cứng nhắc ở chỗ thắt lưng (ngăn ở giữa, trên dưới đứt đoạn), như xé rách cái thịt nối sống lưng (夤); nguy đến mức như lửa hun đốt trong lòng (厲薰心).
4. 六四：艮其身，無咎。Hào 4 (Lục tứ): Dừng được cả cái thân mình (tự ngăn giữ được mình, an tĩnh), không lỗi.
5. 六五：艮其輔，言有序，悔亡。Hào 5 (Lục ngũ): Dừng ở cái mép/hàm (giữ gìn lời nói), nên lời nói có thứ tự chừng mực, hết hối hận.
6. 上九：敦艮，吉。Hào 6 (Thượng cửu): Đôn hậu vững vàng trong sự biết dừng (giữ đạo 'chỉ' đến mức trọn vẹn), tốt.