Bài 7 — Cách gieo quẻ
Mục tiêu: Gieo ba đồng xu, dựng quẻ chính và quẻ biến.
Phép ba đồng xu
Cách gieo quẻ phổ biến và dễ làm nhất là ba đồng xu. Mỗi lần tung 3 đồng, quy ước:
- Mặt ngửa (dương) = 3, mặt sấp (âm) = 2.
- Cộng giá trị 3 đồng → một số trong {6, 7, 8, 9}, ứng với một hào:
| Tổng | Tên | Vạch | Động? |
|---|---|---|---|
| 6 | Lão âm | âm (- -) | Động ✕ |
| 7 | Thiếu dương | dương (—) | tĩnh |
| 8 | Thiếu âm | âm (- -) | tĩnh |
| 9 | Lão dương | dương (—) | Động ○ |
Dựng quẻ từ dưới lên
Tung 6 lần, mỗi lần ra một hào, xếp từ dưới lên: lần đầu là hào 1 (đáy), lần cuối là hào 6 (đỉnh). Sáu hào ấy hợp thành quẻ chính.
Quẻ biến
Nếu có hào động (6 hoặc 9), đảo các hào động (lão âm → thành dương, lão dương → thành âm) sẽ được quẻ biến. Quẻ chính chỉ cảnh hiện tại; quẻ biến gợi xu thế sắp chuyển sang.
Nếu không hào nào động, chỉ có quẻ chính (quẻ tĩnh) — luận theo Thoán từ + Đại tượng.
Trên công cụ
Bạn không cần đồng xu thật: trang Kinh Dịch có nút "Gieo 3 đồng xu" mô phỏng đúng nghi thức (tung 6 lần, dựng quẻ từ dưới lên), hoặc "Nhập tay" nếu bạn đã có sẵn quẻ. Kết quả hiện quẻ chính, hào động và quẻ biến rõ ràng.
Quan trọng hơn kỹ thuật là tâm thế: trước khi gieo, tĩnh tâm và hỏi rõ một việc (xem Bài 9).
Bài 8: khi quẻ ra rồi, luận vào đâu? — Quy tắc biến chiêm.